Upały w Niemczech zdarzają się coraz częściej, a osoby starsze należą do najbardziej narażonych. Z wiekiem słabnie uczucie pragnienia, organizm gorzej się chłodzi, a wiele leków dodatkowo utrudnia znoszenie wysokiej temperatury. Jako opiekunka możesz zrobić bardzo dużo, zanim cokolwiek złego się wydarzy. Ten poradnik to praktyczna opieka nad seniorem w upale krok po kroku - oparta na zaleceniach niemieckiego Federalnego Instytutu Zdrowia Publicznego (BIÖG).
Dlaczego upał jest groźny dla seniora
- Słabsze pragnienie - senior może być odwodniony, choć wcale nie czuje, że chce mu się pić.
- Gorsze chłodzenie organizmu - skóra wolniej się poci, a serce musi pracować ciężej.
- Leki - m.in. leki moczopędne, na nadciśnienie, psychotropowe czy nasenne mogą nasilać odwodnienie albo utrudniać regulację temperatury.
- Demencja i ograniczona mobilność - senior może nie powiedzieć, że źle się czuje, i sam nie przejdzie do chłodniejszego pomieszczenia.
Picie - ile i jak podawać
BIÖG zaleca osobom po 65. roku życia w czasie upałów około dwóch-trzech litrów płynów dziennie. Najlepsze są woda, niesłodzone herbaty ziołowe i owocowe oraz rozcieńczone soki (jedna część soku na trzy części wody). Lepiej unikać napojów bardzo zimnych, alkoholu i dużych ilości kawy.
Ważny wyjątek: jeśli lekarz zalecił seniorowi ograniczenie płynów - na przykład przy niewydolności serca lub nerek - nie zwiększaj ich ilości na własną rękę. Przed upałami zapytaj lekarza, ile podopieczny może pić w gorące dni.
- Podawaj napoje regularnie, np. co godzinę - nie czekaj, aż senior sam poprosi.
- Stawiaj szklankę w zasięgu ręki i w widocznym miejscu - osobom z demencją pomaga kolorowy kubek.
- Płyny to także zupy, jogurty i owoce z dużą ilością wody (arbuz, ogórek).
- Przy problemach z przełykaniem używaj napojów zagęszczonych, jeśli tak zalecił lekarz.
- Zapisuj, ile senior wypił - prosta kartka na lodówce wystarczy.
Objawy odwodnienia: suche usta i język, ciemny mocz lub rzadkie oddawanie moczu, zawroty głowy, większa niż zwykle senność albo dezorientacja, ból głowy, zaparcia.
Chłodne mieszkanie - wietrzenie, zasłanianie, temperatura
Według BIÖG temperatura w pomieszczeniach powinna w miarę możliwości nie przekraczać 26°C w dzień i 22°C w nocy. Jeśli w dzień jest ponad 32°C, a w nocy ponad 24°C, trzeba aktywnie chłodzić mieszkanie. Termometr pokojowy to niewielki wydatek, a pomaga ocenić sytuację.
- Wietrz tylko wtedy, gdy na zewnątrz jest chłodniej niż w środku - najlepiej wcześnie rano i późnym wieczorem.
- W dzień zamknij okna i zasłoń je - najlepiej działają rolety zewnętrzne (die Rollläden) i jasne zasłony.
- Wybierz najchłodniejszy pokój - jeśli sypialnia seniora jest pod dachem, rozważ z rodziną spanie w chłodniejszym pomieszczeniu.
- Ogranicz źródła ciepła - piekarnik, długie gotowanie, niepotrzebne lampy i urządzenia.
- Wentylator może pomóc, ale nie kieruj go bezpośrednio na seniora przez dłuższy czas.
Ubranie, jedzenie i plan dnia
- Luźne, przewiewne ubrania w jasnych kolorach, najlepiej z bawełny lub lnu. Cienka pościel zamiast grubej kołdry.
- Lekkie posiłki: warzywa, owoce, chłodniki, sałatki. Nie ograniczaj soli na własną rękę - organizm traci ją z potem.
- Spacery, zakupy i wizyty u lekarza planuj na wczesny ranek. Między 11:00 a 17:00 senior powinien pozostać w chłodnym miejscu.
- Chłodny (nie lodowaty) prysznic, zimne okłady na kark, nadgarstki i stopy przynoszą ulgę.
Leki w upale
- Nigdy nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawek samodzielnie. Przed upałami poproś rodzinę lub lekarza o rozmowę o lekach seniora - szczególnie moczopędnych, na nadciśnienie, na cukrzycę i psychotropowych.
- Przechowywanie: większość leków nie powinna być trzymana w temperaturze powyżej 25°C, a insulinę przechowuje się w lodówce. Nie zostawiaj leków na parapecie ani w samochodzie.
- W upale ciśnienie często spada. Jeśli masz ciśnieniomierz, mierz je regularnie i zapisuj wyniki - przydadzą się lekarzowi.
Ostrzeżenia przed upałem w Niemczech
Niemiecka służba meteorologiczna (DWD) wydaje ostrzeżenia przed upałem w dwóch stopniach: przy temperaturze odczuwalnej około 32°C (duże obciążenie cieplne) i około 38°C (ekstremalne obciążenie cieplne). Aktualne ostrzeżenia dla Twojego regionu znajdziesz na hitzewarnungen.de oraz w bezpłatnej aplikacji WarnWetter. Gdy pojawi się ostrzeżenie, wdroż cały plan z tego poradnika od rana.
Udar cieplny - kiedy natychmiast dzwonić pod 112
Wyczerpanie cieplne (die Hitzeerschöpfung) objawia się m.in. osłabieniem, bladością lub zaczerwienieniem skóry, bólem głowy, nudnościami, zawrotami głowy i skurczami mięśni - wtedy przenieś seniora w chłodne miejsce, podaj płyny i skontaktuj się z lekarzem. Dzwoń pod 112, jeśli pojawią się objawy udaru cieplnego (der Hitzschlag):
- zaburzenia świadomości, splątanie, brak reakcji,
- bardzo wysoka temperatura ciała i gorąca, sucha skóra,
- duże trudności z oddychaniem,
- drgawki albo utrata przytomności.
Do przyjazdu karetki: przenieś seniora w chłodne, zacienione miejsce, rozluźnij ubranie, chłodź go mokrymi ręcznikami (kark, pachy, pachwiny) i wentylatorem. Nie podawaj nic do picia osobie nieprzytomnej lub bardzo splątanej. Jeśli senior jest nieprzytomny, ale oddycha - ułóż go w pozycji bocznej ustalonej. Zostań przy nim do przyjazdu pomocy.
Po niemiecku w upale - przydatne zwroty
| Po polsku | Po niemiecku |
|---|---|
| Czy jest Pani/Panu za gorąco? | Ist Ihnen zu warm? |
| Proszę się napić, jest bardzo gorąco. | Bitte trinken Sie etwas, es ist sehr heiß. |
| Zasłonię okna. | Ich lasse die Rollläden herunter. |
| Czy kręci się Pani/Panu w głowie? | Ist Ihnen schwindelig? |
| Zmierzę Pani/Panu temperaturę i ciśnienie. | Ich messe Ihre Temperatur und Ihren Blutdruck. |
| Czy senior może w upale pić więcej? | Darf er bei der Hitze mehr trinken? |
| Czy leki trzeba przechowywać w lodówce? | Müssen die Medikamente in den Kühlschrank? |
| Mój podopieczny jest splątany i bardzo gorący. | Mein Patient ist verwirrt und sehr heiß. |
Więcej zwrotów do rozmowy z lekarzem znajdziesz w naszym słowniku do wizyty u lekarza, a kolory przydatne przy opisie skóry i moczu - w artykule kolory po niemiecku.
Upał to także wyzwanie dla Ciebie
Pamiętaj, że Ty też pracujesz w gorącym mieszkaniu, często także w nocy. Pij regularnie, jedz lekko i planuj cięższe prace (pranie, sprzątanie) na chłodniejszą porę dnia. Przemęczenie w upale szybko zamienia się w zmęczenie trwające tygodniami - o tym, jak go uniknąć, piszemy w artykule o wypaleniu opiekunki.
Podsumowanie
Dobra opieka nad seniorem w upale to trzy rzeczy: regularne picie (zgodnie z zaleceniami lekarza), chłodne mieszkanie i czujna obserwacja. Śledź ostrzeżenia DWD, zawczasu porozmawiaj z rodziną i lekarzem o lekach i ilości płynów, a przy objawach udaru cieplnego nie czekaj - dzwoń pod 112. Pełne zalecenia (po niemiecku) znajdziesz na stronie BIÖG „Was tun bei Hitze?” - wskazówki dla osób po 65. roku życia i ich bliskich.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Masz sprawdzony sposób na upał u podopiecznego? Napisz do nas.
Comments are closed.