Zakupy i przygotowanie posiłków to codzienność opiekunki w Niemczech. Żeby sprawnie zrobić zakupy, zrozumieć listę od rodziny i porozmawiać z seniorem o tym, co chce zjeść, musisz znać owoce i warzywa po niemiecku. W tym słowniku znajdziesz najważniejsze nazwy z rodzajnikami i wymową, zwroty przydatne w sklepie i na targu, wagi i opakowania, a także wskazówki, jakie owoce i warzywa wybierać dla starszej osoby.
Jak czytać wymowę
Wymowę zapisujemy polskimi literami. Najważniejsze zasady: ei = „aj”, eu i äu = „oj”, au = „ał”, ie = „i”, sch = „sz”, z = „c”, s przed samogłoską = „z”, ä = „e”. Przy ö i ü zaokrąglij usta jak do „u” i powiedz „e” albo „i”. Końcówkę -er Niemcy wymawiają krótko, prawie jak „a”. Wymowę każdego słowa możesz odsłuchać w słowniku DWDS albo PONS.
Owoce po niemiecku - tabela z wymową
Owoce to po niemiecku das Obst (obst). Rodzajnik (der, die, das) warto uczyć się razem z nazwą - w liczbie mnogiej zawsze jest die.
| Po polsku | Po niemiecku | Liczba mnoga | Wymowa |
|---|---|---|---|
| jabłko | der Apfel | die Äpfel | apfel / epfel |
| gruszka | die Birne | die Birnen | birne |
| banan | die Banane | die Bananen | banane |
| śliwka | die Pflaume | die Pflaumen | pfłałme |
| truskawka | die Erdbeere | die Erdbeeren | ertbere |
| malina | die Himbeere | die Himbeeren | himbere |
| borówka | die Heidelbeere | die Heidelbeeren | hajdelbere |
| wiśnia / czereśnia | die Sauerkirsche / die Kirsche | die Kirschen | załakirsze / kirsze |
| winogrona | die Weintraube | die Weintrauben | wajntrałbe |
| pomarańcza | die Orange | die Orangen | oransze |
| mandarynka | die Mandarine | die Mandarinen | mandarine |
| cytryna | die Zitrone | die Zitronen | citrone |
| brzoskwinia | der Pfirsich | die Pfirsiche | pfirzyś |
| morela | die Aprikose | die Aprikosen | aprikoze |
| arbuz | die Wassermelone | die Wassermelonen | wasamelone |
| rabarbar | der Rhabarber | - | rabarba |
| grejpfrut | die Grapefruit | die Grapefruits | grejpfrut |
Warzywa po niemiecku - tabela z wymową
Warzywa to das Gemüse (gemüze). Na liście zakupów od rodziny często zobaczysz też słowa regionalne - na przykład marchewka to w jednych domach Möhre, w innych Karotte.
| Po polsku | Po niemiecku | Wymowa |
|---|---|---|
| ziemniak | die Kartoffel | kartofel |
| marchewka | die Möhre / die Karotte | möre / karote |
| cebula | die Zwiebel | cwibel |
| czosnek | der Knoblauch | knobłałch |
| pomidor | die Tomate | tomate |
| ogórek | die Gurke | gurke |
| papryka | die Paprika | paprika |
| sałata | der Salat / der Kopfsalat | zalat / kopfzalat |
| kapusta biała | der Weißkohl | wajskol |
| kapusta kiszona | das Sauerkraut | załakrałt |
| kalafior | der Blumenkohl | blumenkol |
| brokuł | der Brokkoli | brokoli |
| kalarepa | der Kohlrabi | kolrabi |
| por | der Lauch / der Porree | łałch / pore |
| seler | der Sellerie | zeleri |
| burak | die Rote Bete | rote bete |
| szpinak | der Spinat | szpinat |
| fasolka szparagowa | die grünen Bohnen | grünen bonen |
| groszek | die Erbsen | erbzen |
| szparagi | der Spargel | szpargel |
| dynia | der Kürbis | kürbis |
| rzodkiewka | das Radieschen | radiśen |
| pietruszka (natka) | die Petersilie | peterzilje |
| koperek | der Dill | dil |
| szczypiorek | der Schnittlauch | sznitłałch |
Uwaga na podobne słowa: die Petersilie to natka pietruszki, a korzeń pietruszki to die Petersilienwurzel. W niemieckich sklepach korzeń pietruszki bywa trudniej dostępny niż w Polsce - w zupie często zastępuje się go selerem lub pasternakiem (die Pastinake).
Wagi i opakowania - jak zamówić, żeby Cię zrozumiano
W Niemczech warto znać kilka miar, których w Polsce używa się rzadziej. Najczęstsza to ein Pfund - „funt”, czyli pół kilograma.
| Po niemiecku | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| ein Kilo | kilogram | ein Kilo Kartoffeln |
| ein Pfund | pół kilograma | ein Pfund Tomaten |
| hundert Gramm | 10 dekagramów | hundert Gramm Heidelbeeren |
| ein Bund | pęczek | ein Bund Radieschen, ein Bund Petersilie |
| ein Kopf | główka | ein Kopf Salat, ein Kopf Blumenkohl |
| eine Schale | łubianka, tacka | eine Schale Erdbeeren |
| ein Netz | siatka | ein Netz Zwiebeln |
| ein Stück | sztuka | zwei Stück Paprika |
| eine Dose | puszka | eine Dose Erbsen |
W sklepie i na targu - przydatne zwroty
W supermarkecie owoce i warzywa zwykle waży się przy kasie, ale w niektórych sklepach trzeba zważyć je samodzielnie na wadze przy stoisku i nakleić etykietę. Na targu (der Wochenmarkt) sprzedawca obsługuje Cię sam - wystarczy powiedzieć, czego i ile potrzebujesz.
- Wo finde ich das Obst und Gemüse? - Gdzie znajdę owoce i warzywa?
- Muss ich das selbst wiegen? - Czy muszę to sama zważyć?
- Ein Pfund Tomaten, bitte. - Poproszę pół kilo pomidorów.
- Was kostet ein Kilo Äpfel? - Ile kosztuje kilogram jabłek?
- Sind die Birnen reif? - Czy gruszki są dojrzałe?
- Haben Sie Äpfel aus der Region? - Czy ma Pan/Pani jabłka z okolicy?
- Das ist alles, danke. - To wszystko, dziękuję.
- Kann ich mit Karte zahlen? - Czy mogę zapłacić kartą? (na targu często płaci się tylko gotówką)
Na etykietach zwróć uwagę na trzy informacje: Herkunft lub Herkunftsland (kraj pochodzenia), Bio (produkt ekologiczny) i aus der Region (z okolicy). Jeśli rodzina prosi o produkty „bio”, trzymaj się tego - dla wielu starszych Niemców to ważne.
Sezon na owoce i warzywa w Niemczech
Owoce i warzywa w sezonie są smaczniejsze i tańsze - a seniorzy często czekają na nie przez cały rok. Wiosną Niemcy żyją sezonem na szparagi (die Spargelzeit), który tradycyjnie kończy się pod koniec czerwca. Latem królują truskawki, czereśnie i borówki, a jesienią jabłka, gruszki, śliwki i dynie. Dokładne miesiące dla każdego produktu pokazuje kalendarz sezonowy Federalnego Centrum Żywienia (BZfE).
Owoce i warzywa dla seniora - na co zwrócić uwagę
Starsza osoba potrzebuje mniej kalorii, ale tyle samo witamin i składników mineralnych co młodsza - dlatego owoce i warzywa są w jej diecie szczególnie ważne. Zwraca na to uwagę m.in. Niemieckie Towarzystwo Żywieniowe (DGE). W praktyce opiekunki przydają się te wskazówki:
- Problemy z gryzieniem - wybieraj miękkie owoce (dojrzały banan, gruszka, borówki) albo podawaj je w innej formie: tarte jabłko (geriebener Apfel), mus jabłkowy (das Apfelmus), gotowane warzywa (gedünstetes Gemüse).
- Grejpfrut i leki - grejpfrut i jego sok mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Jeśli podopieczny przyjmuje leki na stałe, zapytaj lekarza lub farmaceutę (Darf sie Grapefruit essen? - Czy może jeść grejpfruta?).
- Cukrzyca - przy cukrzycy (Diabetes) zapytaj rodzinę lub lekarza, ile i jakich owoców senior może jeść. Bardzo słodkie owoce i soki podawaj ostrożnie.
- Nawodnienie - ogórek, arbuz czy pomarańcza to także porcja płynów. Latem to szczególnie ważne - więcej piszemy w poradniku opieka nad seniorem w upale.
Rozmowa z seniorem o jedzeniu
Do seniora zwracaj się przez Sie (Pan/Pani) - to podstawa uprzejmości w Niemczech. Te zdania przydadzą się przy planowaniu posiłków i zakupów:
- Was möchten Sie heute essen? - Co chciałaby Pani/chciałby Pan dziś zjeść?
- Mögen Sie Spinat? - Lubi Pani/Pan szpinak?
- Soll ich Ihnen einen Apfel schälen? - Obrać Pani/Panu jabłko?
- Ich habe frische Erdbeeren vom Markt gekauft. - Kupiłam świeże truskawki na targu.
- Ist das zu hart? Soll ich es klein schneiden? - Czy to za twarde? Pokroić na małe kawałki?
- Was soll ich morgen einkaufen? - Co mam jutro kupić?
Lista zakupów po niemiecku - wzór
Tak może wyglądać lista zakupów (die Einkaufsliste) na kilka dni. Możesz ją przepisać do telefonu i uzupełniać:
Einkaufsliste Obst: - 1 kg Äpfel - 1 Schale Erdbeeren - 4 Bananen Gemüse: - 1 Netz Zwiebeln - 1 Pfund Möhren - 1 Kopf Salat - 1 Bund Petersilie - 2 Stück Paprika
Podsumowanie
Nie musisz uczyć się całego słownika naraz. Zacznij od kilkunastu produktów, które kupujesz co tydzień, dodaj miary ein Pfund, ein Bund i ein Kopf - i już zrobisz zakupy bez stresu. Resztę słówek opanujesz w praktyce, przy wspólnym gotowaniu z podopiecznym.
Rozbuduj kuchenne słownictwo z artykułem gotowanie po niemiecku, a przy cenach i wagach przyda się poradnik liczby po niemiecku w opiece.
Dopiero uczysz się niemieckiego i szukasz zlecenia dopasowanego do Twojego poziomu? Sprawdź oferty pracy bez znajomości języka na opiekunki-niemcy.pl.
Brakuje Ci jakiegoś słówka? Napisz do nas - uzupełnimy słownik.
Comments are closed.