Nie każde zlecenie wygląda tak, jak w ogłoszeniu. Czasem różnica jest niewielka i da się ją nadrobić dobrą wolą, a czasem tak duża, że po kilku tygodniach opiekunka nie ma już siły wstać rano z łóżka. Poniżej znajdziesz kolejną historię opiekunki z naszego cyklu - opowieść Danuty o trudnym zleceniu w Niemczech - o tym, jak rozpoznała, że coś jest nie tak, co zrobiła krok po kroku i czego nauczyła się na przyszłość.
To historia złożona. Danuta nie jest jedną konkretną osobą. Jej losy składają się z typowych doświadczeń opiekunek, opisywanych w badaniach, raportach i w rozmowach w grupach opiekunek. Imiona, miejsca i szczegóły są zmienione lub zmyślone. Chcemy w ten sposób pokazać realia tej pracy, nie opisując prywatnego życia żadnej prawdziwej osoby ani rodziny.
Zlecenie, które na papierze wyglądało dobrze
Danuta ma 56 lat i jechała na czwarty kontrakt. Poprzednie trzy wspomina spokojnie: starsza pani pod Dortmundem, potem małżeństwo w Bawarii. Wiedziała już, o co pytać, znała niemiecki na tyle, by dogadać się z lekarzem i sąsiadką.
W opisie nowego zlecenia przeczytała: „Pani 82 lata, Pflegegrad 2, porusza się o balkoniku, w nocy śpi. Dom jednorodzinny, syn mieszka na piętrze. Oczekiwania: towarzystwo, gotowanie, lekkie prace domowe”. Stawka była o 200 euro wyższa niż poprzednio. Koordynatorka dodała przez telefon: „Rodzina bardzo miła, córka mówi trochę po polsku”.
Danuta nie dopytała o dwie rzeczy, które później okazały się najważniejsze: czy pani budzi się w nocy i co dokładnie oznaczają „lekkie prace domowe”, skoro w domu mieszka jeszcze jedna dorosła osoba.
Pierwszy tydzień - inna rzeczywistość
Pani Gertrud rzeczywiście chodziła o balkoniku, ale od ostatniej oceny minął rok. Po drodze był upadek, złamany nadgarstek i wyraźnie gorsza pamięć. W praktyce wymagała pomocy przy każdej czynności - myciu, ubieraniu, dojściu do toalety. Wniosek o wyższy Pflegegrad leżał w szufladzie, nikt go nie złożył.
„Lekkie prace domowe” oznaczały też pranie i prasowanie syna, sprzątanie jego łazienki i gotowanie dla trzech osób. Syn wychodził rano, wracał wieczorem i zostawiał naczynia w zlewie. Nikt tego nie ustalał - po prostu tak się ułożyło w pierwszym tygodniu, a Danuta nie chciała robić złego wrażenia na starcie.
Kiedy zaczęło brakować snu
Pani Gertrud budziła się dwa, trzy razy w nocy. Czasem chciała do toalety, czasem tylko sprawdzała, czy ktoś jest w domu. Po dziesięciu dniach Danuta spała w kawałkach po dwie godziny. Zaczęła zapominać, czy podała leki. Na zakupach stanęła przed półką i nie mogła sobie przypomnieć, po co przyszła.
„Myślałam, że jestem słaba. Że inne dają radę, a ja nie” - tak mogłaby to opisać. To bardzo częste przekonanie i bardzo mylne. Brak snu przez kilka tygodni to nie kwestia charakteru, tylko realne zagrożenie - dla opiekunki i dla podopiecznej, bo zmęczona osoba myli leki i częściej ma wypadki. Więcej o tym, jak rozpoznać moment, w którym organizm mówi dość, piszemy w artykule o wypaleniu opiekunki.
Moment, w którym powiedziała dość
Przełom przyszedł w trzecim tygodniu. Danuta wstała w nocy do pani Gertrud, potknęła się o próg i uderzyła ramieniem o framugę. Nic poważnego, ale siedziała potem na podłodze w korytarzu i po raz pierwszy pomyślała: „Jeszcze chwila i to ja będę tą, którą ktoś będzie musiał się zająć”.
Rano zrobiła jedną rzecz, która zmieniła wszystko: wzięła zeszyt i zaczęła zapisywać. Godzinę pobudki, każde nocne wstawanie, godziny posiłków, czas sprzątania, moment, w którym po raz pierwszy tego dnia usiadła. Po czterech dniach miała czarno na białym: pracowała od 6.30 do 22.00 z krótkimi przerwami, plus dwie do trzech pobudek w nocy.
Co zrobiła krok po kroku
- Zebrała fakty. Cztery dni zapisków to konkret, o którym da się rozmawiać. „Jestem przemęczona” brzmi jak skarga, „wstaję trzy razy w nocy i pracuję piętnaście godzin dziennie” to informacja.
- Zadzwoniła do koordynatorki w agencji, zanim doszło do konfliktu z rodziną. Powiedziała wprost: zakres pracy jest inny niż w opisie zlecenia, potrzebuję zmian.
- Poprosiła o rozmowę z rodziną z udziałem koordynatorki, która tłumaczyła. Sama przygotowała trzy konkretne prośby, nie listę żalów.
- Ustaliła rzeczy na piśmie - choćby w mailu podsumowującym rozmowę. Ustne „no dobrze, zobaczymy” nie przetrwa tygodnia.
- Poprosiła o pomoc z zewnątrz. Rodzina złożyła wniosek o wyższy Pflegegrad i umówiła Pflegedienst na poranną toaletę trzy razy w tygodniu.
Co się zmieniło, a co nie
Część spraw udało się załatwić. Syn przestał zostawiać swoje pranie, a jego piętro wypadło z obowiązków Danuty. Pflegedienst zdjął z niej najcięższą część poranka. Rodzina zgodziła się też na dwie godziny wolnego po południu, kiedy przychodziła sąsiadka.
Noce zostały jednak takie same, bo nikt nie był w stanie tego zmienić z dnia na dzień. Danuta dokończyła kontrakt, ale powiedziała agencji jasno, że do tego zlecenia nie wróci, jeśli nie będzie rozwiązania na noc. Na kolejne zlecenie pojechała do innej rodziny. To nie jest porażka - to decyzja podjęta na czas, zanim skończyłaby się chorobą.
Co na to prawo
Wiele opiekunek nie wie, że czas gotowości do pracy nie jest czasem wolnym. W czerwcu 2021 roku niemiecki Federalny Sąd Pracy (Bundesarbeitsgericht) orzekł w głośnej sprawie opiekunki delegowanej do prywatnego domu w Berlinie, że delegowanym opiekunkom należy się niemiecka płaca minimalna także za czas dyżuru - czyli za godziny, w których muszą mieszkać u podopiecznego i być gotowe do pracy w dzień i w nocy. Sprawa wróciła do sądu niższej instancji, żeby ustalić faktyczną liczbę przepracowanych godzin (wyrok z 24 czerwca 2021 roku, sygn. 5 AZR 505/20).
Dla Ciebie w praktyce oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, zapisuj godziny - bez dokumentacji trudno cokolwiek wykazać. Po drugie, jeśli masz wątpliwości co do umowy lub wynagrodzenia, możesz skorzystać z bezpłatnej i poufnej porady prawnej po polsku w ramach projektu Faire Mobilität, który doradza pracownikom delegowanym i opiekunkom w prywatnych domach. Zanim podpiszesz umowę, sprawdź też, co dokładnie podpisujesz - Werkvertrag i Arbeitsvertrag dają zupełnie inne prawa.
7 wniosków z trudnego zlecenia
- Dopytaj o noce. „W nocy śpi” to za mało. Pytaj: ile razy średnio wstaje, kto do niej wtedy idzie, czy zdarza się to codziennie.
- Sprawdź datę oceny Pflegegrad. Jeśli jest sprzed roku lub starsza, stan podopiecznego mógł się mocno zmienić.
- Ustal, dla ilu osób gotujesz i sprzątasz. Opieka dotyczy podopiecznego, nie całego gospodarstwa domowego.
- Pierwszy tydzień ustala zasady na całe zlecenie. To, co weźmiesz na siebie „na początek, żeby pomóc”, zostanie z Tobą do końca.
- Zapisuj godziny od pierwszego dnia. Zwykły zeszyt wystarczy. To Twój najlepszy argument w rozmowie.
- Dzwoń do agencji wcześnie. Koordynatorka ma mniejsze pole manewru, gdy sytuacja już wybuchła.
- Odejście z trudnego zlecenia to nie wstyd. Zdrowie masz jedno, a zleceń jest wiele.
Gdzie szukać wsparcia
- Koordynator w agencji - pierwszy telefon, zanim sprawa urośnie. Jak rozpoznać agencję, która naprawdę reaguje, opisujemy w poradniku jak wybrać agencję opiekunek.
- Bezpłatna porada prawna po polsku - Faire Mobilität, dla pracowników delegowanych i opiekunek.
- Inne opiekunki - grupy i fora dają szybką podpowiedź i poczucie, że nie jesteś sama. Gdzie ich szukać, zebraliśmy w artykule o forach opiekunek.
- Lekarz - jeśli od tygodni nie sypiasz, to sprawa zdrowotna, a nie tylko zawodowa.
Jeśli powodem zakończenia zlecenia jest zdrowie, sprawdź też nasz poradnik zwolnienie lekarskie i przerwanie kontraktu - znajdziesz tam formalności, terminy i listę rzeczy do przekazania przy zmianie opiekunki.
Podsumowanie
Ta historia opiekunki pokazuje jedno: trudne zlecenie rzadko zaczyna się od awantury. Zwykle zaczyna się od drobiazgów, na które nikt nie zwraca uwagi: jednej dodatkowej osoby przy stole, jednej nieprzespanej nocy, jednego „lekkiego” obowiązku więcej. Danuta wygrała nie tym, że wytrzymała, tylko tym, że w porę zaczęła zapisywać, zadzwoniła do agencji i nazwała rzeczy po imieniu. Ty możesz zrobić dokładnie to samo - im wcześniej, tym łatwiej.
Comments are closed.