Choroba na zleceniu to jedna z najbardziej stresujących sytuacji w tej pracy. Nie możesz po prostu zostać w łóżku, bo obok jest ktoś, kto potrzebuje pomocy, a jednocześnie martwisz się o pieniądze i o to, co powie agencja. Ten poradnik wyjaśnia, jak załatwić zwolnienie lekarskie w Niemczech, komu i w jakim terminie je przekazać oraz jak wygląda przerwanie kontraktu, jeśli okaże się konieczne.
Najpierw sprawdź, jaką masz umowę
Od rodzaju umowy zależy wszystko: czy dostaniesz pieniądze za czas choroby, kto ma otrzymać zwolnienie i na jakich zasadach możesz zakończyć zlecenie. Najczęściej spotykane sytuacje to:
- Umowa o pracę z polską firmą i delegowanie do Niemiec (masz zaświadczenie A1) - podlegasz polskiemu ubezpieczeniu, więc zwolnienie rozlicza polski pracodawca i ZUS.
- Umowa zlecenie - zasiłek chorobowy dostaniesz tylko wtedy, gdy opłacasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Prawo do zasiłku nabywa się dopiero po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
- Własna działalność lub Werkvertrag - tu również liczy się dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i ten sam 90-dniowy okres wyczekiwania.
Jeśli nie masz pewności, co podpisałaś, zajrzyj do artykułu Werkvertrag czy Arbeitsvertrag. Ta różnica decyduje o Twoich prawach.
Krok 1: zgłoś chorobę od razu
Nie czekaj do następnego dnia i nie licz na to, że „samo przejdzie”. Zadzwoń tego samego dnia do koordynatora w agencji oraz do rodziny podopiecznego. Powiedz konkretnie: co się dzieje, czy dajesz radę wykonywać podstawowe czynności i czego potrzebujesz. Ustalcie od razu, kto przejmie opiekę, jeśli Twój stan się pogorszy - sąsiadka, rodzina, Pflegedienst czy opiekunka na zastępstwo.
Zgłoszenie zrób pisemnie, choćby SMS-em albo mailem po rozmowie telefonicznej. W razie sporu liczy się to, co da się pokazać.
Krok 2: idź do lekarza w Niemczech
Do lekarza idziesz z kartą EKUZ i dowodem osobistym. Jeśli nie wiesz, jak umówić wizytę i za co możesz zapłacić mimo karty, przeczytaj poradnik EKUZ w Niemczech. Poza godzinami pracy przychodni dzwoń pod numer dyżuru lekarskiego 116117, a w nagłych przypadkach pod 112.
Poproś lekarza o zaświadczenie o niezdolności do pracy (die Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung). Zanim wyjdziesz z gabinetu, sprawdź, czy dokument zawiera:
- nazwę placówki albo imię i nazwisko lekarza,
- datę wystawienia i podpis,
- datę początkową i końcową niezdolności do pracy.
To właśnie te elementy sprawdza ZUS. Zachowaj oryginał, a od razu po wyjściu zrób zdjęcie dokumentu i wyślij je pracodawcy - oryginał dostarczysz później.
Krok 3: przekaż zwolnienie w ciągu 7 dni
Niemiecki lekarz nie wystawi polskiego e-ZLA, więc zaświadczenie musisz dostarczyć sama - pracodawcy albo bezpośrednio do ZUS, jeśli to ZUS wypłaca Ci zasiłek. Masz na to 7 dni od otrzymania dokumentu. Jeśli się spóźnisz, zasiłek zostanie obniżony o 25 procent za okres od ósmego dnia niezdolności do dnia dostarczenia zwolnienia - chyba że opóźnienie nastąpiło z przyczyn niezależnych od Ciebie.
Dobra wiadomość: zaświadczenia wystawionego w Niemczech po niemiecku nie trzeba tłumaczyć u tłumacza przysięgłego. Tłumaczenie jest wymagane przy dokumentach spoza Unii Europejskiej, EOG i Szwajcarii.
Kto zapłaci za czas choroby
- Umowa o pracę: najpierw wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a po wyczerpaniu tego okresu zasiłek chorobowy z ZUS. Zasiłek wynosi zwykle 80 procent podstawy wymiaru.
- Zlecenie z dobrowolnym chorobowym: zasiłek z ZUS, o ile masz za sobą 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia.
- Zlecenie bez chorobowego: za czas choroby nie dostaniesz nic. To najczęstsza przykra niespodzianka w tej pracy - sprawdź to, zanim wyjedziesz, a nie wtedy, gdy zachorujesz.
Czy zwolnienie oznacza koniec kontraktu?
Nie zawsze. Przy lekkiej infekcji część rodzin zgadza się, żeby opiekunka odpoczęła dzień lub dwa, a sąsiad albo Pflegedienst przejmuje najpilniejsze obowiązki. Pamiętaj jednak, że mieszkasz z osobą starszą, dla której zwykła grypa bywa groźna - więcej o tym piszemy w artykule grypa u seniora. Przy chorobie zakaźnej trzeba od razu rozmawiać o zastępstwie.
Jeśli choroba jest poważna albo ciągnie się tygodniami, uczciwiej jest powiedzieć to wprost, niż pracować na pół gwizdka. Zmęczona i chora opiekunka myli leki i częściej się przewraca.
Przerwanie kontraktu krok po kroku
- Sprawdź umowę. Poszukaj zapisów o okresie wypowiedzenia, o tym, kto płaci za podróż powrotną, i o ewentualnych karach umownych.
- Powiadom agencję na piśmie. Krótko i rzeczowo: powód, proponowana data zakończenia, informacja, że czekasz na zastępstwo.
- Poinformuj rodzinę podopiecznego. Nawet jeśli formalnie Twoją stroną jest agencja, rodzina musi wiedzieć, co się dzieje.
- Nie zostawiaj podopiecznego samego. To żelazna zasada. Zostajesz do przyjazdu zmienniczki albo do momentu, w którym opiekę przejmie rodzina lub Pflegedienst. Jeśli musisz wyjechać natychmiast ze względów zdrowotnych, powiedz o tym wyraźnie i dopilnuj, żeby ktoś przyjechał.
- Przygotuj przekazanie. Spisz leki i godziny ich podawania, numery do lekarza i rodziny, plan dnia, hasła do sprzętu, miejsce przechowywania dokumentów.
- Rozlicz się i zbierz dowody. Zrób zdjęcia zeszytu z godzinami, zachowaj korespondencję z agencją, potwierdź na piśmie ustalenia dotyczące wynagrodzenia i podróży.
Koszty, kary umowne i gdzie szukać pomocy
Część umów zawiera kary za wcześniejsze zakończenie zlecenia albo obciąża opiekunkę kosztem powrotu. Zanim cokolwiek zapłacisz lub podpiszesz, skonsultuj zapisy - nie wszystkie takie klauzule są zgodne z prawem, zwłaszcza gdy powodem przerwania kontraktu jest choroba.
- Faire Mobilität - bezpłatne i poufne porady po polsku dla pracowników delegowanych i opiekunek w Niemczech.
- Państwowa Inspekcja Pracy - bezpłatne porady prawne, jeśli Twoim pracodawcą jest polska firma.
- ZUS - w sprawach zasiłku, dokumentów i terminów.
Czego lepiej nie robić
- Nie wyjeżdżaj bez uprzedzenia. To najgorsze rozwiązanie dla podopiecznego i dla Twojej opinii w agencji.
- Nie oddawaj oryginałów dokumentów bez zrobienia kopii lub zdjęcia.
- Nie podpisuj niczego, czego nie rozumiesz. Masz prawo poprosić o tłumaczenie i czas do namysłu.
- Nie zwlekaj ze zwolnieniem „do powrotu do Polski” - siedem dni mija szybciej, niż myślisz.
Słowniczek - u lekarza po niemiecku
| Po polsku | Po niemiecku |
|---|---|
| jestem chora | ich bin krank |
| zwolnienie lekarskie | die Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung, die Krankmeldung |
| wystawić zwolnienie | krankschreiben |
| lekarz rodzinny | der Hausarzt |
| gabinet, przychodnia | die Praxis |
| recepta | das Rezept |
| skierowanie | die Überweisung |
| zastępstwo | die Vertretung |
- Ich brauche eine Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung für meinen Arbeitgeber in Polen. - Potrzebuję zwolnienia dla mojego pracodawcy w Polsce.
- Bitte tragen Sie das Anfangs- und das Enddatum ein. - Proszę wpisać datę początkową i końcową.
- Ich kann im Moment nicht arbeiten. - W tej chwili nie mogę pracować.
Więcej zwrotów znajdziesz w słowniku do wizyty u lekarza.
FAQ - najczęstsze pytania
Czy niemieckie zwolnienie trzeba przetłumaczyć?
Nie. Zaświadczenia wystawione w państwach Unii Europejskiej, EOG i w Szwajcarii, w ich językach urzędowych, nie wymagają tłumaczenia przysięgłego.
Mam tylko zlecenie bez chorobowego. Dostanę coś za czas choroby?
Nie. Bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie ma zasiłku. Dlatego przed podpisaniem umowy zapytaj wprost, czy składka chorobowa jest opłacana, i sprawdź to w swoim profilu na PUE ZUS.
Kto płaci za powrót do Polski przy przerwaniu kontraktu?
Zależy od umowy. Część agencji pokrywa transport, część przerzuca koszt na opiekunkę, gdy to ona kończy zlecenie wcześniej. Sprawdź ten zapis jeszcze przed wyjazdem - to jedno z pytań, które warto zadać agencji, tak jak opisujemy w poradniku jak wybrać agencję opiekunek.
Podsumowanie
Zwolnienie lekarskie na kontrakcie sprowadza się do czterech rzeczy: zgłoś chorobę tego samego dnia, idź do lekarza z EKUZ, dopilnuj dat na zaświadczeniu i dostarcz je w ciągu siedmiu dni. Jeśli konieczne jest przerwanie kontraktu, zrób to na piśmie, z zastępstwem i z porządnym przekazaniem obowiązków. Twoje zdrowie jest częścią bezpieczeństwa podopiecznego, a nie czymś, co można odłożyć na później.
Źródła
- ZUS - niezbędne dokumenty do zasiłku chorobowego
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - zasiłek chorobowy
- Zielona Linia - zasiłek chorobowy a okres wyczekiwania
- Faire Mobilität - bezpłatne doradztwo po polsku
- Państwowa Inspekcja Pracy - bezpłatne porady prawne
Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Przepisy i zapisy umów bywają różne - w razie wątpliwości skorzystaj z bezpłatnych porad ZUS, PIP lub Faire Mobilität.
Comments are closed.