Przeziębienie, ból zęba, skręcona kostka albo wysoka gorączka - choroba na zleceniu zdarza się każdej opiekunce. Wtedy pojawiają się pytania: czy jestem ubezpieczona, do jakiego lekarza pójść, za co zapłacę i co z pieniędzmi za dni, w których nie mogę pracować? W tym poradniku wyjaśniamy, jak działa EKUZ w Niemczech, kto ubezpiecza opiekunkę pracującą u niemieckiej rodziny, za co trzeba dopłacić mimo karty i jak załatwić zwolnienie lekarskie, żeby ZUS je uznał.
Kto ubezpiecza opiekunkę pracującą w Niemczech
To zależy od tego, na jakiej podstawie pracujesz:
- Delegowanie przez polską firmę (umowa zlecenie lub umowa o pracę) - najczęstszy model. Zaświadczenie A1 potwierdza, że podlegasz polskiemu systemowi ubezpieczeń, więc składkę zdrowotną odprowadza się w Polsce, a w Niemczech leczysz się na podstawie EKUZ. Więcej w poradniku zaświadczenie A1 dla opiekunki.
- Własna działalność gospodarcza - sama opłacasz składkę zdrowotną w ZUS. Jeśli jest opłacona i masz A1, również korzystasz z EKUZ.
- Niemiecka umowa o pracę - jesteś ubezpieczona w niemieckiej kasie chorych (Krankenkasse) i dostajesz niemiecką kartę ubezpieczenia. EKUZ z Polski nie jest Ci wtedy potrzebna do leczenia w Niemczech.
Nie wiesz, jaką umowę masz? Różnice wyjaśniamy w artykule Werkvertrag czy Arbeitsvertrag - co naprawdę podpisujesz.
Czym jest EKUZ i co obejmuje
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ, po niemiecku Europäische Krankenversicherungskarte) daje prawo do leczenia w innych krajach UE na takich samych zasadach, jak mają miejscowi pacjenci. Według pacjent.gov.pl karta obejmuje świadczenia, które są niezbędne w Twoim stanie zdrowia do końca pobytu. O tym, co jest niezbędne, decyduje lekarz, biorąc pod uwagę Twój stan zdrowia i planowaną długość pobytu.
| EKUZ obejmuje | EKUZ nie obejmuje |
|---|---|
| wizytę u lekarza przy nagłej chorobie lub urazie | leczenia planowanego (np. zabiegu, na który specjalnie przyjeżdżasz) |
| leczenie w szpitalu, jeśli jest potrzebne | leczenia w prywatnych gabinetach spoza publicznego systemu |
| leki na receptę (z dopłatą) | transportu medycznego do Polski |
| transport do szpitala w Niemczech (z dopłatą) | dopłat, które płacą też ubezpieczeni Niemcy |
Jak wyrobić EKUZ
- Karta jest bezpłatna - dostaniesz ją, jeśli masz ubezpieczenie zdrowotne w Polsce.
- Wniosek złożysz na trzy sposoby: osobiście w oddziale NFZ, przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) albo w aplikacji mojeIKP.
- Czas oczekiwania: osobiście zwykle od ręki, w innym przypadku do kilku dni. Nie zostawiaj tego na dzień przed wyjazdem.
- Dla osób delegowanych: wniosek może złożyć pracownik albo upoważniony pracodawca, a karta jest wydawana na okres wskazany w zaświadczeniu A1. Szczegóły opisuje NFZ.
Jeśli zachorujesz, a nie masz przy sobie karty, NFZ może wydać certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ.
Jak skorzystać z EKUZ w Niemczech - krok po kroku
- Wybierz lekarza z umową z kasą chorych. Takie gabinety oznaczone są zwykle tabliczką „Kassenarzt” albo „Alle Kassen”. Często najprościej pójść do lekarza rodzinnego Twojego podopiecznego (Hausarzt).
- Weź ze sobą EKUZ i dowód osobisty lub paszport.
- Wypełnij formularz. Dostaniesz druk (tzw. druk 81, dostępny także po polsku), w którym podajesz m.in. planowany czas pobytu i wybierasz niemiecką kasę chorych, która rozliczy wizytę z NFZ. Możesz wybrać dowolną - np. AOK, TK, Barmer czy DAK.
- Poza godzinami pracy przychodni dzwoń pod numer dyżuru lekarskiego 116117. W sytuacji zagrożenia życia - pod 112. W nagłych przypadkach możesz też zgłosić się do szpitala bez skierowania.
- Zachowaj skierowania i rachunki. Skierowanie do szpitala (Einweisungsschein) będzie potrzebne przy przyjęciu, a rachunki - jeśli będziesz się starać o zwrot kosztów.
Jeśli nie pokażesz EKUZ, lekarz potraktuje Cię jak pacjentkę prywatną i zapłacisz pełną kwotę. Według informacji NFZ lekarz zwróci jednak honorarium za wizytę, jeśli dostarczysz mu kartę lub certyfikat zastępczy w ciągu 10 dni.
Za co zapłacisz w Niemczech mimo EKUZ
Z EKUZ masz te same prawa i obowiązki co ubezpieczeni Niemcy - także obowiązek dopłat (die Zuzahlung). Tych kosztów NFZ nie zwraca, nawet jeśli w Polsce dane świadczenie byłoby bezpłatne. Wysokość dopłat określają niemieckie przepisy, opisuje je m.in. Federalne Ministerstwo Zdrowia (BMG):
| Świadczenie | Ile płacisz |
|---|---|
| pobyt w szpitalu | 10 euro za dzień, najwyżej przez 28 dni w roku |
| lek na receptę | 10% ceny, ale nie mniej niż 5 euro i nie więcej niż 10 euro (nie więcej niż cena leku) |
| lek bez recepty (np. na ból głowy, syrop na kaszel) | całość |
| transport do szpitala w Niemczech | 10%, nie mniej niż 5 i nie więcej niż 10 euro; w stanie zagrożenia życia bezpłatnie |
| transport medyczny do Polski | całość - EKUZ go nie pokrywa |
| dodatkowe usługi w szpitalu (np. pokój jednoosobowy) | całość |
Jeśli skorzystasz z prywatnego gabinetu, zapłacisz za wszystko sama. Po powrocie możesz złożyć w NFZ wniosek o zwrot kosztów, ale NFZ zwróci je według polskich stawek - zwykle mniej, niż zapłaciłaś.
Czy warto mieć dodatkowe ubezpieczenie?
EKUZ nie pokrywa powrotu do Polski po nagłym zachorowaniu, leczenia prywatnego ani skutków nieszczęśliwych wypadków poza leczeniem. Dlatego wiele opiekunek wykupuje dodatkowe, komercyjne ubezpieczenie kosztów leczenia i transportu. Zanim je kupisz, sprawdź w warunkach polisy, czy obejmuje pracę za granicą - wiele ubezpieczeń turystycznych wymaga do tego rozszerzenia o pracę fizyczną. Zapytaj też agencję, czy nie zapewnia takiego ubezpieczenia w ramach umowy.
Zachorowałaś na zleceniu - co zrobić
- Powiadom rodzinę podopiecznego i koordynatora. Ktoś musi przejąć opiekę, jeśli nie możesz pracować - to zadanie agencji i rodziny, nie Twoje.
- Idź do lekarza z EKUZ i poproś o zaświadczenie o niezdolności do pracy - po niemiecku Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung, potocznie „AU”.
- Sprawdź, czy zaświadczenie zawiera wszystkie dane. Według ZUS zaświadczenie z zagranicy musi zawierać nazwę placówki lub imię i nazwisko lekarza, datę wystawienia, podpis oraz daty początku i końca niezdolności do pracy. Zaświadczenie wystawione w Niemczech po niemiecku nie wymaga tłumaczenia na polski.
- Przekaż zaświadczenie jak najszybciej firmie, która Cię zatrudnia - ona przekaże dokumenty do ZUS.
- Sprawdź, czy przysługuje Ci zasiłek chorobowy. Przy umowie zlecenia ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne - zasiłek dostaniesz tylko wtedy, gdy byłaś do niego zgłoszona. Warto to sprawdzić w umowie przed wyjazdem.
Przydatne zwroty po niemiecku
| Po polsku | Po niemiecku |
|---|---|
| Jestem ubezpieczona w Polsce. | Ich bin in Polen versichert. |
| Oto moja Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego. | Hier ist meine Europäische Krankenversicherungskarte. |
| Potrzebuję zwolnienia lekarskiego. | Ich brauche eine Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung. |
| Mam gorączkę i ból gardła. | Ich habe Fieber und Halsschmerzen. |
| Gdzie jest najbliższa apteka dyżurna? | Wo ist die nächste Notdienstapotheke? |
| Czy potrzebuję recepty? | Brauche ich ein Rezept? |
Więcej zwrotów do rozmowy z lekarzem znajdziesz w naszym słowniku do wizyty u lekarza.
FAQ - najczęstsze pytania
Czy z EKUZ mogę iść do każdego lekarza w Niemczech?
Nie - tylko do lekarzy i placówek, które mają umowę z publiczną kasą chorych. Prywatne gabinety mogą nie honorować karty.
Czy z EKUZ wyleczę zęby w Niemczech?
Tylko w zakresie, który lekarz uzna za niezbędny, np. przy silnym bólu. Planowane leczenie, jak nowe wypełnienia czy protezy, lepiej zaplanować w Polsce.
Co jeśli EKUZ straciła ważność w trakcie zlecenia?
Zanim wyjedziesz, sprawdź datę ważności na karcie - u osób delegowanych jest ona związana z okresem w zaświadczeniu A1. Jeśli zlecenie się przedłuża, poproś firmę o nowe A1 i złóż wniosek o nową kartę, np. przez IKP.
Kto mi zapłaci za dni choroby?
Jeśli masz ubezpieczenie chorobowe, zasiłek wypłaca ZUS (albo płatnik, zależnie od sytuacji). Przy umowie zlecenia bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego za dni choroby zwykle nie dostaniesz pieniędzy - dlatego warto to sprawdzić przed podpisaniem umowy. Wskazówki, na co jeszcze zwrócić uwagę, znajdziesz w artykule jak wybrać agencję opiekunek.
Podsumowanie
Przed każdym wyjazdem sprawdź trzy rzeczy: czy masz ważną EKUZ, czy Twoja umowa obejmuje ubezpieczenie chorobowe i czy przyda Ci się dodatkowa polisa na koszty leczenia i transport do Polski. W razie choroby idź do lekarza z tabliczką „Kassenarzt”, pokaż EKUZ, poproś o zaświadczenie o niezdolności do pracy i od razu powiadom firmę. Ważne numery zapisz w telefonie: 112 w nagłych przypadkach i 116117 poza godzinami pracy przychodni. Co jeszcze warto zabrać na zlecenie, opisujemy w poradniku pierwszy wyjazd opiekunki do Niemiec.
Źródła
- pacjent.gov.pl - Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)
- NFZ - jak wyrobić kartę EKUZ
- NFZ - zasady leczenia w poszczególnych krajach (w tym w Niemczech)
- Bundesministerium für Gesundheit - Zuzahlung (dopłaty)
- ZUS - zwolnienie lekarskie w innej formie niż e-ZLA
Artykuł ma charakter informacyjny. Zasady ubezpieczeń mogą się zmieniać - w swojej sprawie zawsze potwierdź szczegóły w NFZ, ZUS lub u pracodawcy.
Comments are closed.