Święta w Niemczech wyglądają inaczej niż w Polsce - inne są daty, inne potrawy i inny rytm całego grudnia. Jeśli zostajesz na kontrakcie na Boże Narodzenie, warto wiedzieć, czego podopieczny i jego rodzina będą oczekiwać, kiedy zrobić zapasy i na co szczególnie uważać. Ten przewodnik przeprowadzi Cię przez adwent, Wigilię i dni świąteczne, a na końcu znajdziesz słowniczek i odpowiedzi na najczęstsze pytania.
Adwent - cały grudzień w niemieckim domu
W Niemczech najwięcej dzieje się przed świętami. Adwent to cztery niedziele przed Bożym Narodzeniem i dla wielu seniorów najprzyjemniejsza część roku.
- Adventskranz - wieniec adwentowy z czterema świecami. W pierwszą niedzielę adwentu zapala się jedną świecę, w drugą dwie i tak dalej. W 2026 roku niedziele adwentu wypadają 29 listopada oraz 6, 13 i 20 grudnia.
- Adventskalender - kalendarz adwentowy z 24 okienkami, otwierany od 1 grudnia. Rodzina często przywozi taki kalendarz podopiecznemu.
- Plätzchen - kruche świąteczne ciasteczka, pieczone przez cały grudzień. Wspólne pieczenie to świetny pomysł na popołudnie z podopiecznym.
- Stollen i Lebkuchen - strucla z bakaliami i pierniki, stałe elementy świątecznego stołu.
- Weihnachtsmarkt - jarmark bożonarodzeniowy z grzanym winem. Jeśli podopieczny da radę wyjść, krótka wizyta na jarmarku bywa najlepszym prezentem. Zawsze uzgodnij to wcześniej z rodziną.
Ciekawostka: wieniec adwentowy wymyślił w 1839 roku wychowawca z Hamburga Johann Hinrich Wichern, żeby dzieciom z sierocińca łatwiej było doczekać świąt. Pierwotnie miał aż 24 świece.
6 grudnia - Nikolaustag
Wieczorem 5 grudnia stawia się przed drzwiami wyczyszczone buty, a rano znajdują się w nich słodycze, orzechy i mandarynki. To miła tradycja, ale uwaga: to nie jest dzień prezentów właściwych. Duże prezenty czekają na Wigilię. Zapytaj rodzinę, czy chcą, żebyś przygotowała drobiazg dla podopiecznego - czasem to oni przywożą wszystko sami.
Wigilia i dni świąteczne - 24, 25 i 26 grudnia
Najważniejszy jest wieczór 24 grudnia, czyli Heiligabend. Najczęściej wygląda to tak:
- Do południa zwyczajny dzień. Sklepy w dzień powszedni są czynne tylko do godziny 14, więc wszystkie zakupy rób wcześniej.
- Popołudniu Bescherung, czyli wręczanie prezentów pod choinką. W zależności od regionu i rodziny mówi się, że przynosi je Christkind (częściej na południu Niemiec) albo Weihnachtsmann (częściej na północy).
- Kolacja bywa zaskakująco prosta - klasykiem jest sałatka ziemniaczana z parówkami. Kiedyś 24 grudnia pracowało się do południa, więc wieczorem jadło się coś szybkiego, i tak zostało.
- Wieczorem msza (die Christmette) - dla wielu starszych osób to najważniejszy punkt wieczoru. Ustal z rodziną, kto zawiezie podopiecznego do kościoła.
- 25 i 26 grudnia to dni ustawowo wolne. Sklepy są zamknięte, a rodzina zwykle przyjeżdża na uroczysty obiad - gęś, kaczka, pieczeń albo raclette.
W 2026 roku Wigilia wypada w czwartek, więc pierwszy i drugi dzień świąt to piątek i sobota. Kolejne dni wolne to 1 stycznia, a 6 stycznia (Heilige Drei Könige) jest dniem wolnym tylko w Badenii-Wirtembergii, Bawarii i Saksonii-Anhalt.
Co to oznacza dla Ciebie w praktyce
- Zrób zapasy do 23 grudnia. Pamiętaj o produktach na kilka dni, bo sklepy będą zamknięte przez dwa dni z rzędu, a 24 grudnia czynne tylko do południa.
- Sprawdź leki na receptę z tygodniowym wyprzedzeniem. Poproś rodzinę o wizytę u lekarza po recepty przed świętami.
- Zapisz numery dyżurów. Przychodnie są zamknięte, dyżur lekarski to 116117, pogotowie 112, a apteki pełnią dyżury (der Apotheken-Notdienst) - listę znajdziesz w oknie każdej apteki i w internecie.
- Ustal plan z rodziną. Kto przyjeżdża i kiedy, co gotujecie, czy podopieczny jedzie do kogoś na święta i czy wtedy również jesteś potrzebna.
- Uzgodnij warunki pracy w święta z agencją jeszcze przed wyjazdem i najlepiej na piśmie. Dodatek świąteczny nie jest oczywistością - zależy od umowy, a nie od zwyczaju.
- Zaplanuj swoje święta. Umów się z rodziną w Polsce na konkretną godzinę wideorozmowy, zanim zaczną się wizyty u podopiecznego.
Świece i wieniec adwentowy - uwaga na pożar
Nieostrożność przy wieńcu adwentowym to jedna z najczęstszych przyczyn pożarów mieszkań w grudniu. Niemiecki związek straży pożarnych (Deutscher Feuerwehrverband) radzi:
- nigdy nie zostawiaj palących się świec bez nadzoru, nawet na chwilę,
- gaś świece, zanim wypalą się do końca - wyschnięte igliwie zapala się błyskawicznie,
- trzymaj w pobliżu coś do gaszenia: wiadro z wodą, gaśnicę lub spray gaśniczy,
- sprawdź, czy w mieszkaniu działa czujka dymu (der Rauchmelder),
- jeśli mimo wszystko wybuchnie pożar: zamknij drzwi do pomieszczenia, wyprowadź podopiecznego i dzwoń pod 112.
Przy osobie z zaburzeniami pamięci albo leżącej najbezpieczniejszym rozwiązaniem są świece LED. Wyglądają jak prawdziwe, a nie trzeba przy nich czuwać.
Święta z seniorem, który ma demencję
Dla osoby z demencją świąteczny zamęt bywa za trudny: pełny dom, głośne rozmowy, zmienione godziny posiłków. Trzymaj się codziennego rytmu na tyle, na ile się da. Ogranicz liczbę bodźców, zaproponuj rodzinie krótsze, ale spokojniejsze odwiedziny i przygotuj ciche miejsce, w którym podopieczny może odpocząć. Dobrze działają stare zdjęcia, kolędy z jego młodości i proste, znane czynności, jak dekorowanie pierników.
Świąteczne jedzenie a diety
Ciasteczka, strucla i słodkie napoje w grudniu są wszędzie. Jeśli podopieczny ma cukrzycę, nie musisz mu wszystkiego zabraniać, ale pilnuj porcji, regularnych posiłków i tego, co zalecił lekarz. Zapytaj rodzinę, jak podchodzą do słodyczy w święta - to oszczędza nieporozumień przy stole. Uważaj też na alkohol: grzane wino i likier potrafią wejść w reakcję z lekami.
Kiedy tęsknota daje się we znaki
Pierwsze święta z dala od własnej rodziny są trudne nawet dla doświadczonych opiekunek. Pomaga kilka prostych rzeczy: zabierz z domu drobiazg, który przypomina Twoje święta, przygotuj jedną polską potrawę i podziel się nią z podopiecznym, umów się na wideorozmowę wtedy, gdy w Polsce siadają do stołu. Więcej sposobów opisujemy w artykule o tęsknocie za domem na kontrakcie.
Słowniczek świąteczny
| Po polsku | Po niemiecku |
|---|---|
| adwent | der Advent |
| wieniec adwentowy | der Adventskranz |
| kalendarz adwentowy | der Adventskalender |
| Wigilia (24 grudnia) | der Heiligabend |
| Boże Narodzenie | das Weihnachten |
| choinka | der Weihnachtsbaum, der Christbaum |
| wręczanie prezentów | die Bescherung |
| prezent | das Geschenk |
| jarmark bożonarodzeniowy | der Weihnachtsmarkt |
| świąteczne ciasteczka | die Plätzchen |
| pasterka | die Christmette |
| Sylwester | der Silvester |
- Frohe Weihnachten! - Wesołych Świąt!
- Sollen wir zusammen Plätzchen backen? - Może upieczemy razem ciasteczka?
- Wann kommt die Familie an Heiligabend? - O której rodzina przyjedzie w Wigilię?
- Ich mache die Kerzen aus. - Zgaszę świece.
Gotowe życzenia, które możesz powiedzieć lub napisać na kartce, zebraliśmy w artykule życzenia świąteczne i noworoczne po niemiecku.
FAQ - najczęstsze pytania
Czy powinnam kupić prezent podopiecznemu?
Nie musisz, ale drobny gest jest mile widziany: własnoręcznie zrobiona kartka, zdjęcie z ostatnich miesięcy albo ulubione ciasteczka. Prezenty o dużej wartości nie są dobrym pomysłem po żadnej ze stron.
Czy w święta należy mi się dodatek do wynagrodzenia?
To zależy wyłącznie od umowy z agencją lub rodziną. Nie ma tu jednego zwyczaju, więc ustal warunki przed wyjazdem i poproś o potwierdzenie na piśmie. Na co jeszcze zwrócić uwagę w umowie, piszemy w artykule jak wybrać agencję opiekunek.
Czy 24 grudnia sklepy są otwarte?
Jeśli Wigilia wypada w dzień powszedni, sklepy są czynne tylko do godziny 14. W pierwszy i drugi dzień świąt są zamknięte. Otwarte bywają za to piekarnie w wyznaczonych godzinach, stacje benzynowe i sklepy na dużych dworcach.
Podsumowanie
Święta w Niemczech to przede wszystkim adwent i wieczór 24 grudnia. Dla Ciebie oznacza to trzy rzeczy: zrób zakupy i odbierz recepty przed 24 grudnia, ustal plan z rodziną i pilnuj świec przy wieńcu adwentowym. Reszta jest łatwiejsza, niż się wydaje - kilka niemieckich zwrotów, trochę ciasteczek i spokojny rytm dnia wystarczą, żeby podopieczny poczuł święta, a Ty przetrwała ten czas w dobrej formie.
Comments are closed.